mirror-cover

5-ster

Regie: John Michael McDonagh | Met: Brendan Gleeson, Chris O’Dowd, Kelly Reilly | Genre: Drama – Zwarte Komedie | Land: Ierland | Duur: 100 min Releasedatum: 01 oktober, 2014

“I think forgiveness has been highly underrated” – Father James Lavelle, CALVARY

De eerste keer dat schrijver-regisseur John Michael McDonagh en acteur Brendan Gleeson de handen in mekaar sloegen, leverde dat de actiekomedie The Guard op, een film die internationaal werd geprezen, maar ons geen idee gaf tot welke gouden dingen ze samen nog in staat konden zijn. Hun opvolger heet Calvary en gaat onverwacht een pak dieper dan die voorganger. Calvary wordt in de eerste plaats gedragen door de fenomenale acteerprestatie van Gleeson, als een Ierse priester die een doodsbedreiging krijgt van één van zijn parochianen. De film biedt enerzijds een zwartkomische kijk op het dagelijkse leven binnen een kleine gemeenschap, maar is anderzijds een oprecht werk over wat het geloof betekent voor sommigen en de vernietigende impact die het misbruikverleden van de Kerk nog steeds maakt. Dit is één van de beste films van het jaar.

“Ik was 7 toen ik voor het eerst sperma proefde,” vertelt een onbekende man aan priester James Lavelle (Gleeson) in de biechtstoel. De man voegt er aan toe dat hij gedurende vijf jaar verkracht is geweest door een ondertussen overleden priester; een misdaad waarvoor hij nu wraak wil nemen op een geheel onverwachte manier. “Een goede priester vermoorden heeft geen nut,” gaat hij verder, “Ik ga jou vermoorden. Omdat je onschuldig bent.” Hij zet James’ doodsvonnis vast op volgende zondag, exact een week later. Aan onze geschrokken protagonist om te onderzoeken welk lid van zijn kudde het op hem gemunt heeft.

Calvary ontplooit zich vervolgens niet helemaal tot de Agatha Christie-achtige whodunit die men zou verwachten met zo’n uitgangspunt. We zien dan wel hoe priester James zijn dagelijkse ronde doet en bij alle leden van de parochie aanklopt om te luisteren naar hun problemen, maar dat is niets nieuws voor deze man. Dit is tenslotte wat hij al jaren doet. Alleen zal hij deze keer extra aandachtig moeten zijn om zijn toekomstige moordenaar te ontmaskeren. De introductie van de dorpsbewoners gebeurt in een reeks scherp geschreven en beresterk geacteerde scènes. Wat we tijdens deze boeiende gesprekken leren is dat we hier te maken hebben met een gemeenschap die enorm boos en teleurgesteld is. Waarom precies kan niemand in woorden uitleggen. De kijker en James merken op dat ze vooral zichzelf en hun naasten kwetsen, maar het is de priester die de volle lading krijgt wanneer hij probeert tussen te komen. Ondanks hun vaste presence tijdens de misviering, is het overigens duidelijk dat deze gemeenschap totaal onverschillig staan tegenover het geloof. Priester James is voor hen niets meer dan een klaagmuur waartegen ze hun behoefte willen doen.

Het meest complexe personage is de goedhartige priester zelf. James is weduwnaar en vader van een dochter (Kelly Reilly). Hij is na de dood van zijn vrouw aan de fles geraakt tot hij zichzelf heruitvond als geestelijke. Hij heeft zijn eigen visie op de Kerk en komt ondanks zijn lange zwarte gewaden moderner over dan men zou verwachten. James is eveneens een hondenliefhebber en een allround intelligente man. “Je bent te scherpzinnig voor deze parochie,” vertelt één van de bewoners hem op een gegeven moment. Ze heeft gelijk. Deze mensen verdienen de toewijding van deze integere man niet, maar zo ziet James dat zelf ziet. Integendeel. En terwijl we hem volgen doorheen (mogelijk) zijn laatste dagen, begint hij zijn doodvonnis beter te begrijpen én zelfs te accepteren. Priester James is namelijk geen clichépriester, zo ééntje die als kop van jut wordt ingezet in films om de pijnpunten van de Kerk in de verf te zetten (en zo zit er hier ook ééntje in), maar een goede man die alles over heeft voor zijn parochie.

Voor je het weet evolueert deze film van een hilarische, vuilgebekte dorpskomedie tot een sereen en verwoestend drama. Calvary maakt van de lijdensweg van deze priester een ingetogen triomftocht, waarbij ondanks alle menselijke lelijkheid hier en daar een spatje hoop wordt achtergelaten. Alleen niet voor priester James: zijn verhaal maakt het op een ondraaglijke manier duidelijk dat het seksueel misbruik binnen de Kerk onmeetbare schade heeft aangericht en zal blijven aanrichten.