mirror-cover

4-ster

Regie: Olivier Assayas | Met: Juliette Binoche, Kristen Stewart, Chloë Grace Moretz | Genre: Drama | Land: Zwitserland – Duitsland – Frankrijk | Duur: 124 min | Releasedatum 20 augustus, 2014

“The text is like an object. It’s gonna change perspective based on where you’re standing.” – Val, CLOUDS OF SILS MARIA

Het was actrice Juliette Binoche die de Franse regisseur Olivier Assayas uitdaagde om een rol neer te pennen die diep in de vrouwelijke psyche drong. Met films als Demonlover, Boarding Gate en L’Heure d’été bewees ex-filmcriticus Assayas voordien al een boon te hebben voor vrouwelijke protagonisten, maar in Clouds of Sils Maria tilt hij zichzelf en zijn actrices naar nieuwe hoogtes. Dit multigelaagde drama over de verschillen tussen twee filmsterren uit verschillende generaties, is een rijke studie geworden rond de onzekerheid waarmee zelfs de bekendste acteurs worstelen.

In het Zwitserse Alpendorpje Sils Maria (Sils im Engadin/Segl) kan je op bepaalde dagen – en op voorwaarde dat je er vroeg bij bent – een glimps opvangen van de “Maloja Snake”, een lange, dunne wolkenstrook die vanuit Italië door de bergpassen naar binnen glipt en nadien slecht weer met zich meebrengt. Net zoals de personages wachten we gedurende een groot deel van de film op dit majestueus verschijnsel.

Maria Enders (Binoche) is een befaamde actrice die een rol aanneemt in een remake van het toneelstuk dat haar carrière 20 jaar geleden lanceerde. In plaats van de rol van de jonge vrouw die haar baas tot zelfmoord pusht, krijgt ze deze keer de rol van de werkgever, terwijl it girl van het moment, Jo-Anne Ellis (Chloe Grace Moretz), haar oorspronkelijke plek inneemt. Dit tot Maria’s frustratie.

Maria en haar trouwe assistente Valentine (Kristen Stewart) trekken naar het idyllisch dorpje om er het stuk voor te bereiden. Die laatste is een goedaardige jonge dame die een sterke band heeft met de actrice en meer is dan gewoon een hulpje. Valentine cijfert zich volledig weg voor Maria en repeteert samen met haar de dialogen tot ze er bij neervalt. Haar eigen gevoelens verbergt ze zoveel mogelijk, want ook zij twijfelt wel eens aan zichzelf. Net als Maria, wiens gloriedagen achter zich liggen.

Regisseur Assayas, die zelf het scenario schreef, kaart de moeilijkheden voor acteurs aan binnen de filmindustrie; een machine die – als het erop aankomt – onverschillig staat tegenover artiesten. Maar Clouds is meer dan een kijk achter de schermen van de filmwereld, en komt pas echt tot leven wanneer er dieper wordt ingegaan op de relatie tussen de actrice en haar assistente. Maria gedraagt zich bemoederend tegenover Valentine, en geeft haar nooit echt de kans om zich volledig uit te drukken, althans niet zonder in de lach te schieten en haar jeugdige mening in het belachelijke te trekken.

Het snijdende scenario is op zijn best wanneer de scheiding tussen realiteit en de dialogen uit het toneelstuk vervaagt. Assayas plaatst zijn publiek soms in het midden van een oefenscène tussen Maria en Val, waardoor het een paar seconden duurt vooraleer het duidelijk wordt of ze nu repeteren, of elkaar iets persoonlijk willen duidelijk maken. Het toneelstuk heeft namelijk ook wat weg van de relatie tussen de actrice en haar assistente.

Binoche speelt haar rol met de breekbare elegantie die we van haar gewend zijn, maar het is Twilight-ster Stewart die in Clouds doorbreekt. Via Valentine heeft ze eindelijk een gelaagd personage te pakken gekregen dat voor onverwachte wendingen zorgt. Assayas heeft voor haar trouwens een verrassende twist in petto die hij met finesse afhandelt.

Met Clouds of Sils Maria tracht de regisseur aan te tonen hoe de waarde van een talent nooit gevestigd blijft op de steeds evoluerende filmmarkt. Assayas is verzot op praatprenten, en wanneer die over specifieke onderwerpen als de filmindustrie gaan, riskeert hij een deel van zijn publiek te gaan vervelen. Maar iedereen die het wereldje een beetje volgt, vindt gegarandeerd genoeg binding om deze rit te appreciëren.