Regie: Alexander Payne / Met: Bruce Dern, Will Forte, June Squibb … / Genre: Drama / Land: VS / Duur: 115 min. / Releasedatum: 19 februari 2014

“I’m going to Lincoln if it’s the last thing I do and I don’t care what you people think.”- Woody Grant, NEBRASKA

Met zijn tragikomische, zorgvuldig geconstrueerde studies van psychologisch beschadigde mensen en de resulterende disfunctie in hun omgang met anderen, heeft regisseur Alexander Payne (ABOUT SCHMIDT, SIDEWAYS, THE DESCENDANTS) de laatste 10 jaar een uniek en kwalitatief hoogstaand oeuvre bij elkaar getimmerd. Met NEBRASKA voegt hij opnieuw een waardig werk toe aan deze reeks karakterstudies, maar dit keer met enkele frisse elementen die het geheel naar een hoger niveau weten te tillen.

De film volgt David Grant (Will Forte), een average Joe uit het Amerikaanse Billings, Montana. Hij is al jaren vervreemd van zijn familie, heeft zojuist te horen gekregen van zijn vriendin dat hun relatie definitief verleden tijd is, en de aanhoudende economische crisis maakt het voor hem quasi onmogelijk om zijn saaie, uitzichtloze baan bij de lokale elektronicazaak op te zeggen. De situatie verergert wanneer Woody Grant (Bruce Dern), zijn aan alcohol verslaafde en aan dementie lijdende vader, om een onduidelijke reden van huis wegloopt en in een verwarde staat door een patrouilleagent wordt opgepikt.

Na een brief van een reclamebedrijf ontvangen te hebben, heeft Woody zichzelf er namelijk van overtuigd dat hij zo maar eventjes 1 miljoen dollar heeft gewonnen en kost wat kost in het 1200 km verder gelegen Lincoln, Nebraska moet geraken om het geld te kunnen claimen. David beseft maar al te goed dat dit een oude marketing truc is om naïevelingen producten aan te smeren. Om zijn vader te sussen en vooral tegen zichzelf te beschermen, besluit David om Woody dan maar zelf te brengen. Hij hoopt op die manier het patroon van diens gevaarlijke gedrag te doorbreken en hun band opnieuw aan te halen.

Als tussenstop voor hun road trip opteren de twee voor het kleine stadje Hawthorne, waar Woody en zijn vrouw het grootste deel van hun leven hebben doorgebracht en waar ze ook nog familie hebben. Daar ontmoet David oude vrienden en kennissen van Woody, en komt meer te weten over diens woelige en voor hem grotendeels ongekende verleden. Het menselijke in de zich achter cynisme en onverschilligheid verschuilende vader wordt geleidelijk zichtbaar, en dit stelt de zoon in staat om Woody door een andere lens te kunnen zien.

Dit is geen opzichtige film, en dit vertaalt zich dan ook in subtiel acteerwerk. Dialogen zijn kort, to the point en schaars. Het merendeel van de communicatie wordt gedaan door middel van vluchtige, veelzeggende blikken en lichaamstaal. Er wordt weinig voorgekauwd voor het publiek, wat het voor de liefhebber van het betere acteerwerk tot een werkelijk feest maakt. Hoewel de cast consistent vakwerk aflevert, is het toch vooral Bruce Dern die de show steelt. Hij verdient extra lof voor zijn rol als de norse Woody Grant, een gekweld en enigmatisch man die je nooit volledig kunt doorgronden. De 77-jarige acteur lijkt hier de rol van zijn leven beet te hebben, en werd daarvoor dan ook terecht bekroond tot beste acteur op het filmfestival van Cannes.

Dern draait al vele decennia mee in Hollywood, en is vooral gekend voor zijn rollen die een zekere mate van excessieve manie vereisten. Dit zorgde ervoor dat hij in het verleden haast uitsluitend werd getypecast als slechterik van dienst. Hier slaagt hij met verve in het neerzetten van een meer gelaagde rol en toont overtuigend aan dat hij veel meer in zijn mars heeft. Hopelijk leidt dit in de toekomst tot meer uitdagende en complexe rollen waar hij zijn tanden in kan zetten.

Met NEBRASKA durft regisseur Alexander Payne zich ook aan iets te wagen dat voordien weinig te vinden was in zijn werk: maatschappijkritiek. Met zijn korrelige, in prachtig zwartwit gefilmde beelden van een Amerikaans Midwesten dat zwaar gebukt gaat onder de economische depressie en in verval is, drenkt hij de film in een melancholie die haar weerga niet kent. De film zit vol met aparte details en kleine momentopnames die het geheel de nodige textuur en rijkheid geven, zonder ook maar een seconde afbreuk te doen aan de focus van het verhaal. Cinematografisch gezien is het dan ook een pareltje.

Hoewel Payne’s laatste zeker niet zijn meesterwerk is (die eer reserveren we eerder voor ABOUT SCHMIDT of SIDEWAYS) valt er bitter weinig op te merken aan NEBRASKA. In dat opzicht is het zoals een elegante wijn. Het overweldigt het palet niet, maar laat je ook niet met een onbevredigd gevoel achter.  Alles is simpelweg in balans, in perfecte harmonie. Soms is dat meer dan genoeg.

4-ster