Regie: Lars von Trier / Met: Charlotte Gainsbourg, Stellan Skarsgård, Shia Labeouf,  … / Genre: Drama / Land: Denemarken – België – VK / Duur: 245 min. / Releasedatum: Vol 1: 1 januari 2014 – Vol 2: 29 januari 2014

“You can’t make an omelette without breaking a few eggs”– Joe, NYMPHOMANIAC

Er werd het afgelopen jaar over geen enkele film zoveel gespeculeerd als over Lars von Triers tweedelige en vier uur durende magnum opus, NYMPH()MANIAC. Vanaf 1 januari kan het grote publiek eindelijk uitmaken of de verwachtingen al dan niet ingelost zijn, althans wat het eerste deel betreft. Deze recensie gaat echter over de twee “volumes”, want een opsplitsing had von Trier aanvankelijk ook niet in gedachten. De Deense cineast gaf het project zelfs uit handen om deze “brave” versie tegen de vooropgestelde releasedatum af te krijgen. De director’s cut duurt anderhalf uur langer, zal naar verluidt nog explicieter zijn en wordt in februari op het Filmfestival van Berlijn voorgesteld. De film, die een helpende hand kreeg van het Belgische productiehuis Caviar, werd gepromoot als een hardcore-vertelling van het seksleven van Joe, een wel zeer actieve nymfomane. Zowel voor als achter de camera wordt topwerk afgeleverd en ook de beloofde pikante beelden zijn aanwezig, zij het in mindere mate dan we verwacht hadden, maar wat vooral bijblijft is hoe weinig opwindend een film over seks kan zijn als von Trier de touwtjes in handen heeft.

“Ik ben een slecht mens,” vertelt Joe (een moedige Charlotte Gainsbourg) aan het begin. Ze wordt verzorgd door Seligman (Stellan Skarsgard), een oudere man die haar nabij zijn appartement op de grond vond. Ze heeft een flink pak slaag gekregen, maar weigert enige interventie van de politie of medische diensten. Terwijl ze op zijn bed bekomt, doet ze haar levensverhaal, waaruit blijkt dat seks haar grote drijfkracht was, maar nog meer de boosdoener. De belezen Seligman stelt haar gerust: “ik heb niets met seks te maken,” geeft hij toe, al stopt hij zijn fascinatie niet onder stoelen of banken. Het personage staat gelijk aan iedereen die de afgelopen jaren kritiek had op von Trier. Bijgevolg zag de regisseur zijn kans schoon om via Joe repliek te geven en verder te provoceren.

Het verhaal van Joe begint in haar kindertijd, wanneer ze haar lichaam ontdekt, springt door naar haar pubertijd, waarin ze ontmaagd wordt (zo’n 3+5 keer) door Jerôme (Shia Labeouf) en ze een clubje opricht dat zich verzet tegen de liefde. Later vertakt de film in een chaotisch, extreem en behoorlijk amusant plakboek van lust, kunst en penissen. Véél penissen. Uiteindelijk blijkt dat Jerôme meer gevoelens heeft losgewekt dan Joe aanvankelijk had gehoopt. Hij is, naast seks, zowat de enige constante in haar leven. Er zit heel wat humor in NYMPH()MANIAC, maar in de latere fase van Joe’s leven, wanneer ze beseft dat haar verlangens oncontroleerbaar zijn, escaleert de hele boel en worden haar avonturen steeds grimmiger.

De levens die ze door haar daden verwoest heeft en een referentie naar de openingsscène van ANTICHRIST suggereren dat Joe inderdaad een slecht mens is, maar dit zou geen von Trier-film zijn, mocht hij ook daar geen antwoord op hebben. Vooral in het laatste uur stampt de filmmaker nog enkele deuren in, al voelt het finale hoofdstuk (met Willem Dafoe en Michaël Pas) ietwat geforceerd aan. Ook de slotscène zal ongetwijfeld uiteenlopende reacties opleveren. Dat neemt echter niet weg dat we van de voorgaande drie uur en een half uitermate hebben genoten – zij het op een nogal vreemde manier.

Visueel zit het allemaal uitstekend, al zullen fans van de betoverende slow motion beelden uit von Triers vorige werken misschien wat teleurgesteld zijn. “Mooi” is deze film niet, uniek des te meer, een beetje zoals dat het geval was met DOGVILLE. En laat ons ook de muziekkeuze niet vergeten, want die is alweer uitstekend. Alles bij mekaar, levert von Trier een allesomvattend, maar tegelijk gefocust werk af, dat bedoeld is om te shockeren en ons duidelijk te maken dat hij ons preutse mietjes vindt.

NYMPH()MANIAC moet je dus – ondanks enkele complexe onderwerpen – niet te serieus nemen. Het wordt alvast uitkijken naar de director’s cut, al kunnen zij die vier uur lang genoeg vinden het gerust bij deze versie houden. Wat we te zien kregen droeg duidelijk de stempel van von Trier en liet ons niet hongerig achter, maar we zijn toch benieuwd of zijn versie het resterende halve sterretje onderaan in de wacht kan slepen.

4,5-ster