mirror-cover

5-ster

Regie: Jonathan Glazer | Met: Scarlett Johansson | Genre: Thriller – Sci-fi | Land: VK – VS | Duur: 108 min | Releasedatum: 25 juni, 2014

“Do you think I’m pretty?” – Scarlett Johansson, UNDER THE SKIN

Buitenaardse wezens die onze planeet bezoeken, het is door de jaren heen een vast gegeven geworden op de sci-fi afdeling van Hollywood. Te weinig films analyseren het concept echter op een interessante manier. Het blijft nochtans een intrigerend gegeven; wat gaat er door het hoofd van zo’n alien op Aarde? Hoe ontzettend vreemd moet alles voor hen wel lijken? Met Under The Skin doorgrondt regisseur Jonathan Glazer dat uitgangspunt tot het uiterste en levert daarbij een bizarre karakterstudie af van een organisme waar geen mens vat op heeft. Het resultaat voelt aan alsof het scenario van Species op de bureau van Stanley Kubrick is beland, en de meesterfilmmaker er een indringende mood piece van heeft gemaakt dat, eens vastgebeten, niet meer loslaat. Glazer, de Britse filmheld der eigenzinnige werken, keert met deze prent terug na een 10 jaar durende afwezigheid (zijn laatste film was het controversiële Birth) en dat zullen we geweten hebben. Dit is één van de meest originele, atmosferische en zenuwslopende Britse films van de afgelopen jaren.

Under The Skin is gebasseerd op een roman van de Nederlander Michel Faber, een boek dat aan metaforen geen gebrek kent. Het verhaal draait rond een buitenaards wezen dat bij haar (?) aankomst in het bevallige lijf van Scarlett Johansson kruipt en de Schotse Highlands afreist om er mannelijke lifters mee te lokken naar haar schuilplaats. Daar trakteert ze hen op een chemisch badje, waarop ze hun overblijfselen naar haar thuisplaneet opstuurt. Bekijk het gerust als sociale satire in een sci-fi jasje; een aanval op legbatterijen en een kritische kijk op sociale klassen, seksuele identiteit en de mensheid in het algemeen. Regisseur Glazer goot het allemaal in een uitermate abstract geheel. Hij duwt de thema’s van Fabers boek bij momenten zelfs buiten het scherm, waar het geluid overneemt en hij ons in combinatie met zijn beklijvende beelden een sensationele ervaring bezorgt. De muziek, afkomstig van Mica Levi, is zowat het beste dat we dit jaar al te horen kregen.

Wees echter gewaarschuwd, duidelijkheid is geen van de vele deugden die Under The Skin bevat. Openen doen we met een bizarre intro die allicht wijst op één of andere vorm van intergalactisch reizen. Vervolgens zien we hoe een fantastisch vervreemde Johansson in een bestelwagen kruipt en haar taak vervult; ze lokt moeiteloos mannen mee door de deur van haar vervallen verblijfsplaats. Hoe dat voorgenoemde welnessgebeuren precies in zijn werk gaat houden we voorlopig voor onszelf, maar laat ons zeggen dat de beelden je de dagen nadien niet meer ontgaan.

Wat zijn haar bedoelingen? Wie is die mysterieuze motorijder die de boel achter haar rug opruimt? Voelt ze enig medeleven? Voelt ze uberhaupt iets? Het zijn slechts enkele van de vele vragen in deze film die je zelf zal moeten beantwoorden. Terwijl Johanssons personage gaandeweg aan haar doelen begint te twijfelen, wordt alles alleen maar ingewikkelder. Eén ding staat vast: dit wezen heeft – zelfs met de beste bedoelingen – geen idee wat het is om een mens te zijn.

Naast authentieke en documentaireachtige scènes pakt Glazer ook uit met een reeks symbolische beelden. Met andere woorden: er zit genoeg bizar materiaal in deze film om sommige kijkers naar de uitgangen te doen sprinten. Het zal Glazer een worst wezen. De filmlocaties zijn grauw en bij momenten voel je de wind haast door het scherm razen. Bij één bepaalde scène krijg je dan weer een koude rilling van het zicht van een wanhopig huilende baby aan de rand van het water. Om muisstil van te worden.

Een heleboel scènes waarin Johansson avances maakt op jonge mannen in de straten van Schotland waren niet neergepend, maar gefilmd met een verborgen camera. Hetzelfde geldt voor het moment waarop ze tegen de grond smakt in een winkelstraat en ze hoogst apatisch reageert op helpende omstaanders. De hele film voelt soms wat aan als een documentaire, zo ééntje waar er niet veel van zijn; met één van ‘s werelds bekendste filmsterren aan het stuur van een lelijke bestelwagen. Het contrast werkt perfect.

Ondanks de ondoordringbare aard van Johanssons personage, leven we naar het eind van de film zowaar mee met het wezen dat onder haar huid leeft. Het staat vast dat Glazer bij de meest unieke filmmakers van het moment hoort. Laat ons hopen dat het geen decennium duurt vooraleer we hem een volgende keer aan het werk zien.