mirror-cover

4,5-ster

Regie: Nuri Bilge Ceylan | Met: Haluk Bilginer, Melisa Sözen, Demet Akbag | Genre: Drama | Land: Turkijke – Duitsland | Duur: 196 min | Releasedatum 13 augustus, 2014

De Turkse meesterregisseur Nuri Bilge Ceylan (Once Upon a Time in Anatolia, Climates) spitst zich al heel zijn carrière toe op traag opbouwende verhaallijnen tegen desolate en poëtische achtergronden. In zijn nieuwe film, de drie uur en zestien minuten durende Gouden Palm winnaar Winter Sleep, haalt hij het absolute maximum uit die aanpak. De film ontplooit zich via een reeks rijkelijk gedetailleerde conversaties, met centraal een welstellende, zelfingenomen grondbezitter die zich niet bewust is van de vernietigende impact die hij maakt op de mensen rondom zich. De onverantwoord lange speelduur is voor sommigen ongetwijfeld te veel van het goede, maar het onmiskenbaar talent van regisseur Ceylan en zijn acteurs maakt zelfs de langste passages overbrugbaar tot aan het fenomenale laatste halfuur.

Protagonist Aydin (Haluk Bilginer), een acteur op rust, runt een klein pittoresk hotel in Cappadocië met zijn veel jongere, emotioneel verwaarloosde vrouw Nihal (Melisa Sözen) en zijn zus Necla (Demet Akbag) die een vechtscheiding verwerkt. Terwijl de sneeuw het rotsachtige landschap bedekt en de toeristen het gebied verlaten, verandert het hotel in een toevluchtsoord voor eenzame reizigers, maar ook in een soort gevangenis voor Aydin en zijn familieleden. De doodse stiltes, enkel doorprikt door het gehuil van de ijzige wind, brengen de wrevel die ze de vorige maanden hebben weggemoffeld stilaan naar boven. Zoals in The Shining, maar dan zonder bijlen en geesten.

Niet dat Aydin iets doorheeft van de ergernis die hij veroorzaakt. De man is vooral met zichzelf bezig en leeft in de schaduw van wat hij vroeger bereikte. Hij heeft trouwens geld genoeg om zich nergens zorgen over te moeten maken. Aydin is zinnens een boek te schrijven over de geschiedenis van het Turks theater (“een dik, serieus boek” zegt hij tegen één van zijn gasten), maar hij vindt meer inspiratie voor de column die hij pent voor een plaatselijke krant. Zijn kalme zelfvoldaanheid maakt hem blind voor de triestheid van zijn vrouw, die toenadering zoekt en hem wil confronteren met zijn fouten, maar geen idee heeft hoe daaraan te beginnen.

Buiten het hotel ontpopt Aydin zich tot een soort vastgoedmagnaat; hij erfde een paar eigendommen die hij verhuurt aan de plaatselijke bevolking. Maar de economie staat er alles behalve in bloei, waardoor de werkloze huurders hun huishuur niet meer kunnen betalen. Vanuit zijn warme werkkamer is het Aydin natuurlijk niet opgevallen dat zijn trouwe rechterhand Hidayet (Ayberk Pekcan) tv-toestellen is beginnen ontfutselen bij wanbetalers. Wanneer een kind vroeg in de film een welgemikte steen tegen Aydin’s voertuig knalt, blijkt dat zijn terugvorderingsmethodes klaar en duidelijk werden ontvangen. Aydin zelf heeft op dat moment nog geen flauw idee hoezeer de dorpsbewoners hem verafschuwen, en de vraag die doorheen de hele film weerklinkt is of hij dat ooit zal inzien. Voor acteur Haluk Bilginer is het personage van Aydin een ideale showcase om zijn talent te demonstreren; hij draagt de film zonder moeite, waarna niemand aan zijn capaciteiten kan twijfelen.

Regisseur Ceylan bouwt zijn film op rond lange, geladen dialogen die gelukkig ook van de nodige humor voorzien zijn. Ze spelen zich af in warm belichte kamers en gaan over vanalles, van de meest banale dingen zoals het plukken van paddenstoelen tot psychologische thema’s als schuldgevoelens en goed versus kwaad. Elk van deze conversaties onthult een deeltje van Aydins breekbare ego, terwijl de camera feilloos heen en weer switcht tussen de personages en zo soms meer duidelijk maakt dan de woorden zelf. Ondanks de nadruk op de vele discussies laat Ceylan het visuele aspect niet links liggen; warme, natuurlijk belichte interieurs worden afgewisseld met prachtige natuurshots die de titel alle eer aan doen.

Er hangt een introvert en meditatief sfeertje rond Winter Sleep; en sommige locaties hebben zowaar een uitnodigend karakter. Het hotel lijkt een ideale plek om tot rust te komen en te bezinnen tijdens de wintermaanden, maar niet te lang en niet met een entourage die je doorheen de afgelopen maanden het bloed van onder de nagels hebt gehaald. Ceylan maakt het onmogelijk om te lang weg te dromen bij de prachtige landschappen, want hij maakt de tijd en de daarmee gepaarde spanningen enorm voelbaar. Of iedereen in de zaal dat leuk zal vinden is een andere vraag.

Drie uur vastzitten in een verlaten hotel met bekvechtende mensen is niet voor iedereen weggelegd; dat sommige kijkers het halverwege niet meer aankunnen is volkomen normaal. Desondanks vindt iedereen die niet terugdeinst voor een zwaarbeladen, maar intieme epic wel iets in Winter Sleep dat sporen nalaat. Voor de filmmasochisten onder ons kan deze film zelfs een belonende ervaring zijn. Hoe dan ook, het is een bewonderenswaardig stukje cinema.