Regie: Lars Von Trier / Met: Kirsten Dunst, Charlotte Gainsbourg, Kiefer Sutherland, Alexander Skarsgard … / Genre: Drama – Science Fiction / Land: Denemarken – Zweden – Frankrijk – Duitsland / Duur: 136 min. /

“The earth is evil. We don’t need to grieve for it.” – Justine, MELANCHOLIA

MELANCHOLIA opent met een reeks verontrustende en verwarrende beelden van een misgelopen huwelijksfeest op de grandioze tonen van Wagner’s “Tristan und Isolde”.  Er lijkt aanvankelijk niets van deze nachtmerrieachtige sequentie te maken, maar ze blijken een visioen te zijn over wat komen zal. De cinematografische schoonheid van deze beelden en de muziek versmelten tot één van de indrukwekkendste openingsscènes uit de moderne filmgeschiedenis.

De titel beschrijft de toenemende triestheid van Justine, een depressieve bruid met enorme mood-swings, op de dag van haar huwelijk. Zij wordt vertolkt door een  adembenemende Kirsten Dunst, die hiervoor terecht in de prijzen viel op het Festival van Cannes. Haar personage wordt ondersteund door een beschermde zusterfiguur, Claire (Charlotte Gainsbourg), die hemel en aarde beweegt om zich in Justine’s hoofd te plaatsen en haar schommelende gedrag op te vangen in de hoop het gedoemde trouwfeest te redden.

Op Claire na, bestaat Justine’s familie grotendeels uit een hoop slechte mensen wier  ongepaste manier van doen mogelijk heeft bijgedragen tot haar huidige toestand. Haar bruidegom (Alexander Skarsgard) maakt zich zorgen en kan niet bij zijn geliefde binnendringen zoals haar zus dat kan. Hij staat dan ook machteloos, maar ziet haar doodgraag. Claire’s echtgenoot, John (Kiefer Sutherland), een astroloog, is vooral bezorgd om het feit dat het feest – dat hij financiert – geruïneerd dreigt te worden door de bruid. Wat de meeste aanwezigen echter nog niet weten, is dat terwijl de trouwpartij op een fiasco uitdraait, er buiten een bedreiging zit aan te komen die hen allen aangaat. Een onbekende planeet, door Claire’s echtgenoot ontdekt en “Melancholia” genoemd, is namelijk op weg om een potentiële, catastrofale botsing met de Aarde te maken. Een kosmische versie van dezelfde vernietigende droefheid waarmee Justine heeft af te rekenen.

De film is verdeeld in twee helften, getiteld “Justine” en “Claire”. Deel één speelt zich af tijdens het trouwfeest, deel twee tijdens de daaropvolgende dagen die de zussen spenderen in het enorme landhuis waar het hele gebeuren doorging. De innerlijke chaos uit de eerste helft maakt geleidelijk plaats voor het fysieke gevaar van de snel naderende planeet. De depressieve Justine overkomt zowaar haar innerlijke strijd terwijl de standvastige Claire beetje bij beetje de pedalen verliest.

Of hoe regisseur Lars von Trier een wel heel donkere periode moet doorgemaakt hebben. De trouwdag wordt vaak omschreven als de mooiste dag uit een mensenleven. Dat hij net die dag uitkiest om zijn verhaal rond te bouwen, toont aan dat de innerlijke staat van zijn hoofdpersonage verschrikkelijk is. Dit alles vervaagt echter bij de wetenschap dat het einde van de wereld nabij is. Plots krijgt alles een plaats. De filmmaker laat duidelijk zijn stem door die van Justine klinken: “All I know is life on Earth is evil.”

De eindscène is artistieke cinema op zijn best. In honderden films werd de apocalyps in beeld gebracht, maar geen één doet dat op de manier van von Trier in MELANCHOLIA. Geen vallende gebouwen en rennende mensen, geen beelden van brandende, internationale herkenningspunten of overstromingen, niets daarvan. Zonder in detail te treden kunnen we stellen dat von Trier’s versie duizenden malen krachtiger is. Dit moet gezien worden in alle stilte, met de best mogelijke beeld en geluidstoestellen.

Het briljante aan deze film is de manier waarop de geestestoestand van de kijker een impact zal hebben op diens gevoel aan het eind van het verhaal. Von Trier hoopt op een wisselende reactie zoals bij Justine en Claire. Het valt aan te nemen dat zij die het naar hun zin hebben in het leven bitter achterblijven na de prent. Terwijl er zeker een opmonterende boodschap uit te halen valt voor zij die een moeilijke periode doormaken.

Lars von Trier is een filmmaker die steeds buiten de lijnen heeft gekleurd en dat doet hij hier opnieuw, maar deze prent was voor de Deen een manier om zijn persoonlijke depressie een plek te geven. Het is zijn magnum opus geworden. MELANCHOLIA bestudeert de geestelijke toestand van de mens en hoe dat linkt aan een onverwachte verwoester die zich al die tijd schuil hield achter de zon.

5-ster