Regie: Nicolas Winding Refn / Met: Ryan Gosling, Kristin Scott Thomas, Vithaya Pansringarm, Yayaying Rhatha Phongam … /  Genre: Thriller – Misdaad – Drama / Land: Frankrijk – Denemarken / Duur: 90 min. 

“Wanna fight?” Julian, ONLY GOD FORGIVES

Na het onverwachte succes van hun vorige prent DRIVE, werd er met torenhoge verwachtingen uitgekeken naar het nieuwste project van het duo Nicolas Winding Refn en Ryan Gosling. Uiteraard werd de vergelijking met eerstgenoemde film dikwijls gemaakt, want opnieuw speelt Gosling een zwijgzame geweldenaar in een mooi belichte, dromerige wereld, op zoek naar iemand om pijn te doen. ONLY GOD FORGIVES is echter veel donkerder (niet alleen letterlijk), veel abstracter en – durf ik het zeggen? – mogelijk nog beter. Hier zijn alvast enkele feiten: bepaalde Gosling-fans (die nog nooit van de naam Nicolas Winding Refn hebben gehoord) zullen diep teleurgesteld zijn en diegenen die op zoek zijn naar een ontspannende actiefilm zullen de zaal allicht verlaten hebben vooraleer ze op hun wenken kunnen bediend worden. DRIVE had nog een auto-achtervolgingscène die het grote publiek kon bekoren, maar met ONLY GOD FORGIVES keert regisseur Refn namelijk terug naar de symbolische aspecten van VALHALLA RISING. De film heeft een onmiskenbaar Refn-gevoel en de man geeft hier het allerbeste van zichzelf. Hij breidt zijn bekende terrein uit, zonder in herhaling te vallen. Dat maakt dat dit zijn pièce de résistance is geworden, een hypnotiserende krachttoer in experimentele cinema.

Ryan Gosling speelt Julian, de mede-eigenaar van een thaiboksclub in Bangkok die hij samen met zijn broer Billy (Tom Burke) uitbaat. De hele zaak is een dekmantel voor drugsdeals nota bene. Beiden zijn van nature gewelddadig ingesteld, maar Julian is gecontroleerder. Wanneer Billy op een avond te ver gaat en het geweld zich gruwelijk tegen hem keert, ziet Julian zich genoodzaakt om zijn broer te wreken. Alleen blijkt dat niet zo voor de hand liggend, want zijn geweten speelt hem parten. De wreedheid van Billy’s daden en de herinneringen aan datgene dat Julian uit Amerika joeg, weerhouden hem ervan te moorden. Door die onmacht komen twee angstaanjagende figuren zijn leven binnengewandeld. Allereerst is er zijn moeder Crystal (Kristin Scott Thomas), een meedogenloze bitch die Billy altijd voortrok – op het bizarre af. Zij aanvaardt niet dat Julian zijn broer niet wil wreken en dwingt hem uiteindelijk om alsnog actie te ondernemen. De tweede is de mysterieuze Chang (Vithaya Pansringarm),  een politieagent/samoerai die de lokale straten rondzwerft om gerechtigheid te laten zegevieren. Hij stuitte eerder al op Billy’s wandaden en zorgde er ongewild voor dat die kon gedood worden. Chang heeft een soort rustgevend aura over zich, maar wanneer hij zijn duivels ontbindt verandert hij in een onstopbare sadist die alles gedaan krijgt. Onder druk van zijn moeder, opent Julian de jacht op Chang en wandelt daarmee rechtstreeks de hel in.

Niet Ryan Gosling, maar Kristin Scott Thomas steelt de show in deze prent. De actrice uit onder andere THE ENGLISH PATIENT is bijna onherkenbaar door haar vuile praat, maar levert een knalprestatie af. Wat een présence. De angst van Gosling’s personage voor zijn moeder is dan ook meer dan begrijpelijk. Gosling zelf zegt amper 5 zinnen, maar doet wat van hem verwacht wordt. Met weinig woorden schetst hij ons een duidelijk beeld van zijn personage: een beheerste, maar getergde jongeman met mommy issues die oncontroleerbaar wordt wanneer hij zijn cool verliest. Vithaya Pansringarm is overtuigend als de serene, maar spijkerharde Chang, die er niet voor terugdeinst zijn zwaard boven te halen om ledematen af te hakken waar nodig.

Bij de release in Cannes regende het klachten over het gebrek aan emotie in ONLY GOD FORGIVES. Larie, want deze film moet je alles behalve letterlijk nemen. De onmenselijke personages, de droomscènes, het kleurgebruik… De symboliek druipt er vanaf. Enkel het geweld is realistisch en schokkend. Het is echter niet omdat de personages de greep op de realiteit kwijt zijn dat de achterliggende inhoud niets bevattend is. Integendeel, thema’s als familie en vergiffenis zitten diepgeworteld in deze prent.

Over het al dan niet aanwezig zijn van een moraal kan uren gediscussieerd worden, maar dat is het hoofddoel van de film niet. Refn toont de gewelddadige kettingreactie van een nodeloze daad en laat de kijker daarmee omgaan. Zoals bij de films van Gaspar Noé is de ervaring belangrijker en daar zorgt de perfecte vereniging van beeld en klank voor. Van zodra de intro credits – in het Thais – tevoorschijn komen word je in het scherm gezogen door de rode neongloed waarin de film baadt. Tijdens deze 90-minuten durende trance, onder begeleiding van een geniale soundtrack van Cliff Martinez, ga je doorheen verschillende emoties; van afschuw naar pure angst, van verwondering naar onbegrip en er is zelfs plaats voor humor en zelfrelativering. Het “gevoel”, waar sommigen hopeloos op zoek naar gingen, vind je niet bij de personages, maar wordt opgeroepen bij de kijker.

Het geweld in combinatie met de vele stiltes kan voor sommigen een afknapper zijn, maar dat neemt niet weg dat ONLY GOD FORGIVES een uitstekend nieuw deel is in de reeks wraakfilms van Refn.

4,5-ster