Regie: Paul Thomas Anderson / Met: Joaquin Phoenix, Phillip Seymour Hoffman, Amy Adams, Laura Dern, Jesse Plemons … /  Genre: Drama / Land: VS / Duur: 144 min. 

If you figure a way to live without serving a master, any master, then let the rest of us know, will you? For you’d be the first person in the history of the world. Lancaster Dodd, THE MASTER

Zes jaar heeft menig filmliefhebber moeten wachten op nieuw materiaal van Paul Thomas Anderson. Wees echter gerust, de master is terug. PTA is één van de meest nauwkeurige, getalenteerde Amerikaanse regisseurs van het laatste decennium. Met films als BOOGIE NIGHTS, MAGNOLIA en THERE WILL BE BLOOD sloeg hij critici en cinefielen over de hele wereld met verstomming door een zelden geziene perfectie over de hele lijn te creëren. Niet onterecht wordt hij de Stanley Kubrick van het nieuwe millenium genoemd. Zoals dat met THERE WILL BE BLOOD al het geval was, stuurt hij met THE MASTER nog meer weg van de conventionele Amerikaanse cinema. In zeker zin is dit een feilloze voortzetting van die eerstgenoemde. Opnieuw wordt een groot aantal thema’s aangekaart en alles lijkt nog een abstractere vorm aan te nemen. De film zal zeker niet door iedereen geapprecieerd worden, maar dat er niets minder dan cinematische perfectie is afgeleverd, staat als een paal boven water.

Freddie Quell (Joaquin Phoenix) is een W.O.II. marineveteraan die na de oorlog opnieuw een plaats tracht te vinden in de samenleving. Van bij het begin is het duidelijk dat de slaagkansen daarvoor klein zijn. Freddie is namelijk een uiterst labiel persoon. Naast zijn drankverslaving gaat hij, op bizarre wijze, obsessief om met seks en creëert hij levensgevaarlijke cocktails met alles wat hij om handen heeft; van verfverdunner tot torpedobrandstof. Freddie heeft geen familie en zijn impulsief gedrag belemmert hem in het vinden van werk en een gezonde relatie. Tot hij op een avond aan boord springt van de ‘Alithia’, de boot van Lancaster Dodd (Phillip Seymour Hoffman) en diens sekte, genaamd “The Cause”. Dodd heeft een onmiddelijke klik met Freddie en biedt hem een job aan. Freddie onderwerpt zich aan Dodds hypnosetechnieken terwijl die laatste hem als een soort verloren zoon omarmt. Wanneer Lancaster Dodd spreekt, hangt iedereen aan zijn lippen, maar vreemd genoeg hebben zijn praatjes bij Freddie niet bepaald de invloed die hij had verwacht.

Dat zorgt voor intense wisselspanningen, wat enkele van de meest ondragelijke brainwash-scènes oplevert. Freddie zoekt de liefde van een vaderfiguur, Dodd een zoon om te kneden naar zijn ideeën, maar geen van beiden krijgt waar ze naar zoeken. We maken ook kennis met Peggy (Amy Adams), Dodds jongere vrouw. Zij heeft duidelijk méér te bepalen dan wie dan ook. Stap voor stap moeten we, samen met Freddie, op zoek naar de ware betekenis achter “The Cause”. Scientology? Oordeel zelf maar.

THE MASTER is een hypnotiserende film met een uiterst beklijvende sfeer. Het beste bewijs daarvan is de lullaby die Hoffman voor Phoenix zingt: “I’d love to get you, on a slow boat to China, all to myself alone”… Angstaanjagend. Je kan het verhaal perfect letterlijk gaan opvatten, maar dan mis je de boot volledig. De onderliggende boodschappen, die zo eigen zijn aan PTA, zijn meer dan ooit aanwezig. Uiteindelijk gaat de film meer over de persoonlijkheden dan over de sekte. Wees alvast bereid om je grijze massa te activeren, want het is alweer een werk dat pas na meerdere zittingen volledig tot zijn recht zal komen. Dat neemt echter niet weg dat de eerste kijkbeurt al een onvergetelijke ervaring is.

Joaquin Phoenix geeft één van de beste acteerprestaties die ik ooit op het witte doek zag en ook Phillip Seymour Hoffman en Amy Adams schitteren in hun rollen. Ik had ook niets anders verwacht, PTA kan als geen ander het allerbeste in zijn acteurs naar boven halen. Dit is de man die Tom Cruise, Mark Wahlberg en friggin’ Adam Sandler naar de rol van hun leven bracht in respectievelijk MAGNOLIA, BOOGIE NIGHTS en PUNCH DRUNK LOVE. Ook de cinematografie en shotkeuzes zijn weer van een goddelijk niveau. De technische kwaliteiten van de film zijn meesterlijk. Overigens werd deze prent geschoten in 65mm formaat en omgezet naar 70mm, de eerste keer in 16 jaar dat zoiets werd uitgevoerd. Er werd ook gedeeltelijk met de hand geëdit en de kleurenfilters zijn niet digitaal aangebracht, maar door chemische producten die op de filmrol werden gezet. Hierdoor is er geen kwaliteitsverlies en hebben de beelden een hogere resolutie.

Componist Jonny Greenwood is ook weer van de partij en zorgt, net als in THERE WILL BE BLOOD voor een behekste en dissonante score, geboren voor deze prent. Het uitblijven van een Oscarnominatie voor beste muziek is één ding, wat nog schandaliger is, is het ontbreken van een nominatie voor Beste Film. Woorden schieten me te kort om dit onrecht te gaan verantwoorden. Hoffman, Phoenix en Adams kregen wel waar ze recht op hebben.

Met THE MASTER bewijst Paul Thomas Anderson nogmaals dat film als kunst nog steeds bestaat. Of je er nu voor de vinden bent of niet, in essentie is dit een perfecte film.

5-ster