Regie: Gaspar Noé / Met: Nathaniel Brown, Paz de la Huerta, Cyril Roy …/ Genre: Experimenteel en psychedelisch drama  / Land: Frankrijk – Canada / Duur: 161 min. /

“The only way out is to get reincarnated” – Alex, ENTER THE VOID

ENTER THE VOID herbekijken is een hele opgave, omdat je weet wat er te wachten staat. Hoe briljant dit stukje moderne filmkunst ook is, als een gelukkig mens kom je er niet uit. De Frans-Argentijnse regisseur Gaspar Noé voorziet de ene visuele aanval op de zintuigen na de andere. Sommige daarvan zijn zo overweldigend – strobe-belichting alom – dat je niet alleen emotioneel beschadigd uit deze prent zal stappen. Er zijn momenten in deze twee-en-een-half-uur durende film die vredig zijn en zich als een mooie droom ontvouwen, maar lang moet dat allemaal niet duren, vindt Noé, en voor je helemaal gekalmeerd bent, gooit hij je alweer middenin een tragische – sadistisch in beeld gebrachte – flashback. Geniet dus extra van de kalme, mystieke momenten, want de rest balanceert tussen smerig en hallucinerend. Zo voelt het aan als een film je tanden uitschopt.

Van bij de openingscredits moet het duidelijk zijn of dit iets is voor jou: een hondertal verschillende neon-lettertypes knallen uit het scherm aan een duizelingwekkende snelheid, terwijl dronende geluiden je zenuwen een eerste keer op de proef stellen. Het incestueuze verhaal volgt broer en zus, Oscar en Linda, twee Amerikaanse twintigers die na de gruwelijke dood van hun ouders door verschillende pleegouders zijn grootgebracht. Ze maakten als kind een pact om elkaar nooit te verlaten en daarom zochten ze elkaar nadien terug op in Tokyo, waar Linda (Paz de la Huerta uit BOARDWALK EMPIRE) al een tijdje aan het werk is als stripper en prostitué.

Oscar (nieuwkomer Nathaniel Brown) verdient er bij als een kleinschalige drugsdealer die vooral aan zichzelf verkoopt. Zijn drug bij voorkeur? DMT, naar verluidt de stof die je lichaam aanmaakt wanneer je sterft. Het is door Oscars ogen dat we het merendeel van de film te zien krijgen. Neem dat gerust letterlijk, want buiten enkele shots van zijn achterhoofd, zit de camera meestal waar zijn ogen zouden moeten zitten. Wetende dat Oscar een junkie is, levert dat al van bij het begin enkele trippy – op Kubrick’s “Stargate-scène” uit 2001: A SPACE ODYSSEY – geïnspireerde momenten op.

Niet lang daarna wordt Oscar neergekogeld door een stel agressieve, Japanse politiemannen. Daarop verlaat zijn geest het lichaam en begint zijn zwevende tocht boven Tokyo (de camera nog steeds als zijn point of view), als een strandvlieger met afgeknipte touwen. Samen met hem kijken we terug op zijn leven en de mensen die hij achterliet. Deze zwevende scènes nemen meer dan de helft van de film in beslag. Aanvankelijk gaat Oscar schijnbaar doelloos van de ene plaats naar de andere. Hij woont onder andere zijn eigen autopsie bij, bezoekt zijn radeloze zus en neemt een kijkje bij de persoon die verantwoordelijk is voor zijn dood. Tot Oscar terugdenkt aan een boek dat hij kreeg van een vriend: het Tibetaanse boek van leven en sterven, en hij een manier vindt om zijn gevoelloze status te beëindigen.

Noé staat bekend als een provocateur pur sang en wordt er van beschuldigd geweld, seks en verderf op zo’n vergaande manier af te schilderen dat het exploiterend is. Het probleem is echter dat Noé’s talent als cineast niet ontkend kan worden. En o ja, ENTER THE VOID is een droom voor elke filmmaker. Noé’s camera is volledig gevrijwaard van de zwaartekracht en wringt zich door alles, van kogelgaten tot, hou u vast, geboortekanalen. Het is een technische tour-de-force, ongezien in moderne cinema. Het had zijn meesterwerk kunnen zijn, maar iemand had zijn enthousiasme moeten temperen in de montagekamer en zijn film moeten laten inkorten. De slopende speelduur van 163 is simpelweg te veel van het goede – of weerzinwekkende. Een inkorting van een half uur had de impact van de prent nog veel groter gemaakt.

Je uithoudingsvermogen testen is natuurlijk waar het allemaal om gaat bij Noé. We hebben het hier namelijk over de man achter films als IRRÉVERSIBLE, waarin een onuitsprekelijke, 9 minuten durende verkrachtingsscène integraal in beeld wordt gebracht en hij in detail toont welk effect een tiental slagen op de schedel heeft wanneer men daarbij een brandblusser hanteert. ENTER THE VOID is minder grafisch, maar niet veel minder. Deze is vooral choquerend op andere manieren. Het is dan ook een film die je niet gewoon moet bekijken, maar moet beleven. Het is geen plezierige rit, maar de beelden kruipen onder de huid, waar ze de dagen nadien hevig zullen jeuken, vervolgens gaan ontsteken en blijvende littekens zullen nalaten.

Beschouw ENTER THE VOID gerust als één van de meest artistieke drugsfilms ooit gemaakt; niet perfect, maar ééntje die qua originaliteit zijn gelijke niet kent. Aan alle artfilm-fans die op zoek zijn naar een echte uitdaging: dit is de heilige graal.

4,5-ster

a