Regie: Joel & Ethan Coen / Met: Tim Robbins, Jennifer Jason Leigh, Paul Newman … / Genre: Satirische Komedie / Land: VS / Duur: 111 min.

“I designed it myself… You know, for kids” – Norville, THE HUDSUCKER PROXY

Anno 2014 zijn er in filmland weinig zinnen zo doeltreffend als “Een film van Joel en Ethan Coen”. Bij het lezen van deze woorden staan de verwachtingen meteen hooggespannen en bereid je je voor op een gewelddadige wereld bevolkt door excentrieke, zwartkomische personages. Hoe je het ook draait of keert, kijkplezier staat garant.

Hoewel de boodschap van die 7 woorden duidelijk is, vormen ze geen garantie op financieel succes. Ok, No Counrty for Old Men en True Grit brachten gezamelijk zo’n 300 miljoen dollar op, terwijl ook Burn After Reading het voortreffelijk deed, maar voor elke overwinning aan de box office was er een Barton Fink, een A Serious Man en recent nog een Inside Llewyn Davis die de grootste moeite hadden om de zalen – en de zakken – gevuld te krijgen. Stuk voor stuk uitstekende films, daar zal het niet aan liggen.

In 1994, bij hun eerste big budget onderneming, liep het ook mis. Maar hoewel de Coens met hun satirische kijk op de bedrijfswereld geen hoge ogen gooiden, was The Hudsucker Proxy een ware demonstratie van wat de broertjes konden verwezenlijken met meer geld. Het kijkplezier staat hier meer dan ooit centraal.

Norville Barnes (Tim Robbins) is een idioot uit Muncie, met een – naar eigen zeggen – goed idee voor een speelgoedproduct. Hij raakt aan het begin van de film binnen bij Hudsucker Industries, een enorm bedrijf waar hij voorlopig de post zal sorteren. Terwijl hij binnenstapt, is grote baas Waring Hudsucker op weg naar buiten – via het raam van de 44e verdieping (de mezzanine niet meegerekend).

De dood van Hudsucker veroorzaakt paniek op de hoogste verdieping van het bedrijf. Volgens de huisregels blijkt dat door het ontbreken van een testament zijn aandelen in handen van eender wie kunnen belanden. Rechterhand Sidney Mussberger (Paul Newman) bedenkt daarom een list om de waarde van die aandelen te kelderen: het in dienst nemen van een nietsnut als grote baas die het bedrijf voldoende imagoschade toebrengt. En zo begint het avontuur van Norville Barnes aan de top van Hudsucker Industries.

Van bij de openingsscène, zwevend over de besneeuwde buildings van New York, is het duidelijk dat The Hudsucker Proxy een adembenemende visuele ervaring wordt. De nadruk ligt dan ook op de verbluffende sets, de sfeer en de vernieuwende cinematografie van veteraan Roger Deakins – die in hetzelfde jaar een oscarnominatie kreeg voor die veel bekendere Tim Robbins-film, The Shawshank Redemption.

Van de Brazil-achtige chaos in de postruimte van het gebouw, tot de ingewikkelde machines in de bestuurskamer, de hele film is satire op de puurste en meest vermakelijk mogelijke manier. De surreëele kijk op het New York van 1958 blijft tot de dag van vandaag één van de meest memorabele visies die de ondertussen wereldbekende filmmakers uitwerkten.

Protagonist Robbins is uitstekend over the top als de debiele, maar goedhartige Norville; een kerel die nog schrik heeft van zijn overste uit de postruimte, zelfs nadat hij als topman van het bedrijf werd aangesteld. Paul Newman, constant met sigaar tussen de tanden, levert een perfecte rol af als de sluwe Sidney Mussberger; de verpersoonlijking van corruptie binnen de bedrijfswereld. Newman had het duidelijk naar zijn zin tijdens de opnames en had naar verluidt weinig overtuiging nodig om de rol aan te nemen. Na éénmaal het script door te nemen was hij aan boord.

Al even overtuigend is Jennifer Jason Leigh, als de Pulitzerprijswinnende journaliste die wordt aangesteld om de louche praktijken binnen Hudsucker aan het licht te brengen. Deze snelsprekende harde tante gaat over lijken om haar doel te bereiken, maar valt uiteindelijk voor de goede bedoelingen van Norville.

Zowel de Coens als medescenarist Sam Raimi – bekend van de originele Evil Dead-trilogie en achteraf ook de Spider-man films met Tobey Maguire – hadden voordien weinig gemeen met de mainstream-filmindustrie. Het feit dat ze 40 miljoen dollar kregen om een absurde komedie als The Hudsucker Proxy te maken, zou dezer dagen ondenkbaar zijn. Gelukkig gebeurde het, waardoor we 20 jaar later nog steeds kunnen nagenieten van dit glorieus staaltje filmmaken.

Iedereen die de ware betekenis achter de zin ‘Een film van Joel en Ethan Coen’ kent, is het aan zichzelf verschuldigd om dit pareltje in huis te halen, als dat nog niet gebeurd is.

4,5-ster
a
a