Regie: Terrence Malick / Met: Jim Caviezel, Sean Penn, Nick Nolte, Miranda Otto … / Genre: Drama – Oorlog / Land: VS / Duur: 170 min. /

What’s this war in the heart of nature?”– Private Witt, THE THIN RED LINE

Na twee hoog geprezen films (BADLANDS en DAYS OF HEAVEN) te hebben afgeleverd in de jaren zeventig, verdween de Amerikaanse cineast Terrence Malick voor twintig jaar van het toneel. Zijn terugkeer maakte hij in 1998 met het visionaire THE THIN RED LINE, over de slag om Guadalcanal tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze schizofrene film combineert Malick spectaculaire oorlogsbeelden met diepzinnige meditatie over de mens, de natuur en geweld. THE THIN RED LINE mag door velen dan wel vergeten zijn, de film behoort tot het uniekste – en beste – dat je binnen dit genre kan vinden.

Terrence Malick vertelt zijn verhalen nooit op een conventionele manier. Het verhaal van THE THIN RED LINE, geadapteerd van een roman van James Jones, is behoorlijk simpel. We volgen het lot van een Amerikaans oorlogspeloton tijdens hun zes maanden durende aanval op Guadalcanal, in een poging het eiland van de Japanners over te nemen. Er gebeurt absoluut niets ongewoons: heel wat soldaten vinden er de dood en anderen verliezen hun grip uit angst, terwijl iedereen het lichaam en de geest intact tracht te houden. Malick mag de plot dan wel links laten liggen, hij weet zijn bijna drie uur durende film perfect te vullen. Sterker zelfs: geen oorlogsfilm is zo rijk aan verschillende thema’s als deze.

De focus ligt op soldaat Witt (Jim Caviezel), een gevoelige ziel die aan het begin van de film door een voorbijvarend marineschip wordt gespot op een eiland waar hij al een tijd tussen de plaatselijke bevolking leeft. Witt deserteerde omdat hij geen deel wil uitmaken van de in zijn ogen zinloze oorlog. Zijn overste, Sergeant Welsh (Sean Penn), zou hem veel harder kunnen straffen, maar besluit hem een tijdje als brancarddrager te laten werken. Van daaruit zien we de verdere ontwikkelingen door de ogen van verschillende soldaten. De interactie tussen Welsh en Witt blijft echter constant meespelen.

De sterrencast die Malick samenstelde kan verwarrend werken voor kijkers die uit zijn op een klassieke oorlogsprent. Malick gooide de sterrenranking voor deze film echter gewoon in de vuilbak, want op Caviezel, Penn en Nick Nolte – als de schijnbaar genadeloze kolonel Toll – na, zijn de grootste namen slechts een gezicht op het lijf van een soldaat. Onder hen vinden we Woody Harrelson, John Travolta, John Cusack, Adrien Brody, George Clooney, Jared Letto en John C. Reilly.

In sommige gevallen zorgde de korte schermtijd van deze acteurs voor wrevel. Zo kreeg Adrien Brody’s personage de meeste aandacht in het scenario, maar die zag zijn schermtijd in de verfilming slinken tot nauwelijks 15 minuten, tot ongenoegen van de acteur. En dan zijn er de sterren die de final cut van de film zelfs niet haalden: Billy Bob Thornton, Martin Sheen, Gary Oldman en Mickey Rourke. Studio 20th Century Fox verplichtte Malick om George Clooney’s cameo aan het einde te behouden, al had de regisseur ook dat beeldmateriaal liever geknipt. Malick bekeek het anders: dit is oorlog en in oorlogstijd maakt het niet uit of je een filmster bent of niet.

Kunnen rasechte oorlogsfilmfanaten hun hart dan niet opluchten met deze prent? Tuurlijk wel. De gevechtsscènes zijn grootschalig en even beklijvend als pakweg die in PLATOON of APOCALYPSE NOW. Alleen mengt Malick het geweld met de mooist denkbare landschapsfotografie, geschoten door cinematograaf John Toll. Reken daarbij de intieme, maar krachtige soundtrack van Hans Zimmer – die hier radicaal afweek van zijn gebruikelijke gedonder – en je krijgt een wonderlijk spektakel. Van de shots van dieren die onverschillig toekijken naar de chaos die de mens creëert, tot de prachtige flora dat als podium dient voor het geweld, het zijn de uitersten die van THE THIN RED LINE zo een uniek werk maken.

Zij die vertrouwd zijn met Terrence Malick, weten dat zijn films een labyrint kunnen zijn van visuele impulsen. Poëtische voice-overs vervangen de meeste dialogen en een vaste verhaalstructuur met begin, midden en einde moet je al helemaal niet verwachten. Zijn visie op de oorlog is daarom geen minder krachtige. Van de 7 Oscarnominaties – waaronder beste film – werd er geen één binnengehaald. Het toeval wou namelijk dat er een andere, veel toegankelijkere oorlogsfilm in de running was die met de prijzen ging lopen: Spielberg’s SAVING PRIVATE RYAN.

THE THIN RED LINE heeft – vooral op artistiek vlak – echter veel meer te bieden. Deze emotionele rollercoaster is bij momenten luid en groots, maar weet toch vooral te raken met dingen die boven de oorlog staan. De laatste shot lijkt dat te bevestigen: een kiemend boompje in de branding van een rivier. Het leven gaat door: niet zonder obstakels, maar het gaat door.

5-ster