mirror-cover

4,5-ster

Regie: Andrei Tarkovsky | Met: Margarita Terekhova, Filipp Yankovsky, Ignat Daniltsev | Genre: Drama – Biografie | Land: Sovjet-Unie | Duur: 108 min

“I can’t wait to see this dream in which I’ll be a child again and feel happy again because everything will still be ahead, everything will be possible” – Father, MIRROR

 

 

 

De legendarische Russische filmartiest Andrei Tarkovsky verwacht veel van zijn publiek, en met deze film verwachtte hij meer dan ooit. Mirror, de vierde van zijn zeven langspeelfilms, is Tarkovskys meest enigmatische werk. De film is gebaseerd op zijn kindertijd en is naar eigen zeggen bedoeld om opgesloten herinneringen los te wekken. Een film van Tarkovsky, over Tarkovsky. Zij die The Tree of Life van Terrence Malick een te grote headscratcher vonden, haken nu beter af.

Mirror lijkt zowel geïnspireerd door herinneringen en dromen als feiten en gebeurtenissen. Er wordt duchtig geflashforward en teruggekeken naar allerlei scènes uit het leven van de personages, maar naar een echte chronologische narratief ga je beter niet op zoek. De plot is onbestaande. In essentie is Mirror een reeks schijnbaar onsamenhangende, maar wonderlijk geconnecteerde herinneringen.

Een stervende verteller die zichzelf Andrei Tarkovsky noemt, kijkt terug op drie generaties van zijn familie. Op zijn geboorte in 1935, op zijn idylissche jeugd op het platteland en op de ouderlijke scheiding die de idylliteit doorbrak. Hij doorgrondt de relatie met zijn vader, een poëet wiens gedichten doorheen de film worden opgezegd door de man zelf, en zijn warmhartige moeder. De verteller heeft het ook over zijn vrouw en zoon, en onthuldt zijn gedachten over de Russische maatschappij. De betrokken acteurs hebben verwisselbare rollen, wat de verwarring alleen maar groter maakt. Actrice Margarita Terekhova speelt bijvoorbeeld zowel de jonge versie van de moeder als Tarkovskys vrouw.

Het levensverhaal van de filmmaker bevat ook enkele politieke lessen. Zo onderbreekt Tarkovsky zijn persoonlijke gebeurtenissen in het midden door historische, zwartwitte nieuwsbeelden van het Stalinregime en de horror van de Tweede Wereldoorlog toe te voegen. Wat het doorbreken van de traditionele barrières van het filmmaken betreft, knalt Tarkovsky er in Mirror doorheen met een tank. Een hele trage tank weliswaar.

Het geheel moet vooral gevoeld worden. Hoewel de film vaak ondoordringbaar is, blijft de aantrekkingskracht aanwezig door de unieke vormgeving en adembenemende beelden. Bovendien zitten universele thema’s als verloren onschuld en ouderliefde zichtbaar verweven, zodat er bij momenten op zijn minst een emotionele connectie kan ontstaan.

Tarkovsky heeft de merkwaardige gave om zijn lens te vestigen op één adembenemend uitzicht, en er meteen daarna in één vloeiende beweging nog drie evenwaardige voor de lens te halen in dezelfde shot. Zo ook in Mirror, misschien wel meer dan ooit. De cinematografie van Georgy Rerberg in deze film behoort tot het allerbeste dat het oog wensen kan en dienden later als inspiratiebron voor cineasten als de voorgenoemde Terrence Malick.

Hoe magistraal de visuele grandeur ook is, velen zullen gefrustreerd raken door het lage tempo en de ondoordringbare personages. Voor iedereen die zich in de wereld van Tarkovsky willen begeven is Mirror echter een ideale inleiding; met zijn 108 minuten is dit namelijk een kortfilm in vergelijking met zijn ander werk.

Maak het donker in de kamer, zet je smartphone uit en ontsteek enkele kaarsen. Alleen zo kan de magie van Mirror tot zijn recht komen; door je te laten onderdompelen in de ongelooflijke beelden die zelfs de meest ordinaire dingen tot iets uniek doen promoveren.

Terecht bestempeld als één van Tarkovskys grootste films.