Regie: Jacques  Tourneur / Met: Dana Andrews, Peggy Cummins, Niall MacGinnis… / Genre: Horror / Land: VK / Duur: 95 min. /

If the world is a dark place ruled by Devils and Demons, we all might as well give up right now”– Dr. John Holden, NIGHT OF THE DEMON

Jacques Tourneur mag voor een modern filmpubliek dan een relatief obscure naam zijn, maar echo’s van zijn baanbrekend werk zijn haast overal terug te vinden in de genrefilms die na zijn gloriejaren gemaakt werden. In de jaren ’40 was de man dan ook een onbetwiste maestro, wiens invloed op toekomstige generaties filmmakers niet te ontkennen valt. Zo hebben illustere figuren als Martin Scorsese de man al meermaals geprezen voor zijn bijdrage aan de volwassenwording van de (Amerikaanse) horrorfilm.

De in 1904 geboren parisien kreeg zijn start als regisseur van langspeelfilms bij de toen juist opgestarte horrorafdeling van de Amerikaanse studio RKO. Daar vervaardigde hij onder het bewind van legendarisch producer Val Lewton in een koortsachtig tempo een opmerkelijke reeks sfeervolle,  psychologisch getinte horrorfilms die, hoewel ze destijds door de meer ‘serieuze’ filmcritici grotendeels genegeerd werden, sindsdien een heuse cult following hebben gekregen. Met hoogtepunten als CAT PEOPLE (1942), THE LEOPARD MAN (1943), en I WALKED WITH A ZOMBIE (1943) slaagde Tourneur er keer op keer in om met zeer bescheiden middelen – RKO horrorproducties stonden bekend om hun schamele budgetten – elegante, duistere meesterwerkjes af te leveren.

Voor Tourneur – wiens carrière sinds zijn horrorperiode bij RKO een flinke duik had genomen – was NIGHT OF THE DEMON (ook bekend als CURSE OF THE DEMON), dan ook een perfect fit. Het verhaal, een adaptatie van horrorschrijver M.R. James’ ‘Casting the Runes’, draait rond de Amerikaanse psycholoog Dr. John Holden (Dana Andrews) die naar Londen afzakt om er een conferentie over paranormale fenomenen bij te wonen. Als expert in het ontkrachten van zulke voorvallen is hij daar dan ook om het bestaan ervan te ontkennen.

Bij aankomst krijgt hij te horen dat zijn jarenlange vriend en collega Henry Harrington om het leven is gekomen in een luguber auto ongeval. Achteraf wordt hij benaderd door diens nicht Joanna (Peggy Cummins) die vreest dat haar oom slachtoffer was van een oude vloek. De immer sceptische Holden weigert dit uiteraard te geloven, maar Joanna dringt aan en vermoedt dat de leider van een lokale duivelscultus, een zekere Julian Karswel (Niall MacGinnis), achter zijn dood zit. Holden belooft de zaak dan ook verder te onderzoeken, en gaat met de man spreken in de hoop hem zo te kunnen ontmaskeren als een charlatan. Zoals verwacht is alles niet zoals het lijkt, en doen er zich vreemde voorvallen voor die de wetenschap niet kan verklaren. Holden komt gradueel tot de realisatie dat ook hij door Karswel vervloekt is, en moet in allerijl een manier vinden om de vloek op te heffen.

Het conflict tussen pure ratio en een mysterieuze, duistere wereld die niet opereert volgens enige logica of fysische wetten, is een vast element in Tourneur’s horrormateriaal. In NIGHT OF THE DEMON brengt hij dit thema op een verrassend intelligente, en onpartijdige wijze, en geeft het zelfs een centrale plaats in het verhaal. De film excelleert dan ook in haar weergave van een onzeker, bij wijlen angstaanjagend universum, waar deze twee krachten voortdurend tegen elkaar opboksen, zonder dat er ooit een duidelijke winnaar uit de bus komt.

Met haar intelligent en genuanceerd script, met de nodige sérieux spelende acteurs, en stilistische flair neemt NIGHT OF THE DEMON dan ook een bevoorrechte plaats in in het pantheon van de betere genrefilm. Het blijft een solide oldie die het zeker niet moet afleggen tegen de modernere varianten. Verplichte kost voor de liefhebbers.

4-ster