Regie: Wim Wenders / Met: Harry Dean Stanton, Nastassja Kinski, Dean Stockwell … / Genre: Drama / Land: VS / Duur: 147 min. /

“I’m not afraid of heights. I’m afraid of fallin’.” – Travis, PARIS, TEXAS

De openingsshot uit Wim Wenders’ PARIS, TEXAS, neemt ons mee doorheen een uitgestrekt landschap in het zuidwesten van Texas, nabij de grens met Mexico; indrukwekkend mooi, maar tegelijk dor en levensloos. Zonbelichte rotsen en ingekerfde kloven vormen het betoverende decor waarop plots een eenzame figuur met een rode pet verschijnt. Zijn stoffig pak en ruwe baard maken duidelijk dat hij al geruime tijd in de wildernis heeft doorgebracht, al verraadt zijn lege gezichtsuitdrukking niet veel meer. Wie is hij? Waar heeft hij rondgehangen en waar gaat hij heen? Op die vragen en meer krijgen we (ongeveer) een antwoord in de tijd die volgt, maar het plezier van de uiteenlegging van het verhaal ligt minder bij de speurtocht naar de identiteit van deze mysterieuze man, dan bij het aanschouwen van de complexe relaties die hij heeft met de personages die hem (ongewild) in deze situatie brachten.

De man heet Travis (wonderlijk gespeeld door Harry Dean Stanton), en al gauw ontdekken we dat hij in LA een broer heeft die Walt heet (een rol van Dean Stockwell). Die leeft er met zijn vrouw Anne en de zeven jaar oude Hunter, het zoontje van Travis, die door Walt en Anne geadopteerd werd wanneer Travis vier jaar geleden met de noorderzon verdween. Een onverwacht telefoontje brengt Walt bij Travis, waarop die hem met veel moeite overtuigd om mee terug te reizen. Tijdens die terugrit raakt Travis geleidelijk aan uit zijn catatonische staat en begint hij te praten. Niet dat hij met een woord rept over zijn periode buiten de maatschappij. Hij heeft het daarentegen over een foto die genomen werd in Paris. Niet de Franse hoofdstad, maar een klein stadje in Texas, waar hun ouders elkaar hebben ontmoet. Hij heeft het ook over zijn veel jongere ex-vrouw, Jane (Nastassja Kinski), de moeder van zijn zoon, al doet dat onderwerp hem duidelijk pijn. Ook zij liet alles en iedereen vier jaar geleden achter om onduidelijke redenen.

Regisseur Wim Wenders is altijd geobsedeerd geweest door de link tussen bepaalde plaatsen in bepaalde periodes, maar een nog grotere constante is de menselijke kijk waarmee hij zijn personages benadert. Vaak zijn het ondoordringbare figuren, maar Wenders heeft de gave ze op een fascinerende wijze uit te werken. Hun acties mogen dan wel onbegrijplijk zijn voor een stabiel publiek, emotioneel is het makkelijk je in te leven. In PARIS, TEXAS uit zich dat door de gevolgen van een conflict tussen personages die compleet verschillende interesses en verlangens hebben, maar de “pech” hebben dat ze elkaar graag zien.

Harry Dean Stanton levert als Travis een huzarenstukje af. Hij houdt zijn personage steeds een tikkeltje afzijdig, maar net niet te veel, zodat de kijker emotioneel geconnecteerd blijft. Het verlangen om de gebroken stukjes van zijn vroeger leven opnieuw aan mekaar te lijmen staat centraal in het verhaal van Travis, en dat laat Stanton voelen. Ergens speelt hij een intrigerende herbedenking van de klassieke held uit het Western-genre; een eenzaat die cruciaal is voor het samenbrengen van een groep mensen waar hij zelf nooit in zal kunnen functioneren. De acteur – die in PARIS, TEXAS een voor hem zeldzame hoofdrol vertolkte – gedraagt zich geloofwaardig als iemand die vier jaar zonder doel heeft rondgereisd en schudt tot het einde een boeiend personage uit zijn mouw. Ook Dean Stockwell is prima als iemand die ontzettend veel geeft om zijn broer, maar geen idee heeft hoe hij hem kan helpen buiten op materialistisch vlak. De betoverende Natassja Kinski heeft op haar beurt niet veel woorden nodig om voldoende aantrekkingskracht uit te oefenen.

In samenwerking met schrijver/acteur Sam Shepard, die het scenario voorzag, en bluesmuzikant Ry Cooder, wiens geïmproviseerde steel gitaarlicks niet treffender konden zijn in combinatie met de mooie beelden, leverde Wim Wenders met PARIS, TEXAS het hoogtepunt van zijn carrière af. Na zijn Europese road movies ALICE IN DEN STÄDTEN en IM LAUF DER ZEIT maakte hij de overstap naar Amerikaans grondgebied en die transitie werkt feilloos. De wonderlijke cinematografie van de Nederlander Robby Müller zorgt voor de kers op de taart (bekijk onderaan de beelden als voorsmaakje).

PARIS, TEXAS – waarmee Wenders een Palme d’Or won tijdens het Filmfestival van Cannes in ’84 – is een film die intelligentie en schoonheid versmelt tot een poëtisch geheel, zonder daarvoor de plot en de geloofwaardigheid van de personages op te offeren. Het boeiende (maar traag vorderende, dus wees gewaarschuwd) verhaal en de mogelijkheid om tussen de lijntjes te lezen, bieden bovendien voor elk wat wils. De iconische monoloog in het midden van de film, wanneer Travis zijn Jane voor de eerste keer in vier jaar aanspreekt, is overigens een niet te missen hoogtepunt uit de arthouse-geschiedenis.

45-ster

 

p1 paris-texas2 paris-texas3 paris-texas-4 paris-texas-5 paris_texas_9paris-texas-6 paris-texas-7