Regie: Michelangelo Antonioni / Met: Jack Nicholson, Maria Schneider, Jenny Runacre … / Genre: Drama / Land: Italië – Frankrijk / Duur: 126 min. /

I used to be someone else, but I traded him in.”– David Locke, THE PASSENGER

Deze vergeten arthouse klassieker van Michelangelo Antonioni uit 1975 is een methodische identiteitsanalyse van een depressieve man die zijn leven door een onverwachte impuls tracht om te gooien. Laat één ding alvast duidelijk zijn: wie op zoek is naar een zwiepend verhaal dat aan een hoog tempo voorbij raast, laat THE PASSENGER beter links liggen. Hier krijgen we geen bevliegende Jack Nicholson te zien, maar een introverte en in gedachten verzonken versie van de man die in hetzelfde jaar een oscar kreeg voor het veel bekendere ONE FLEW OVER THE CUCKOO’S NEST. THE PASSENGER – door velen bestempeld als Antonioni’s laatste meesterwerk – is een subtiel, maar technisch verbluffend avontuur dat tot het einde der tijden kan ontleed worden. Elke kijkbeurt leidt namelijk naar nieuwe wegen. In deze film is het ‘hoe’ en ‘waarom’ van ondergeschikt belang aan het ‘waar’ en ‘wanneer’.

Nicholson speelt David Locke, een Britse journalist met Amerikaanse roots die in Afrika een documentaire tracht te schieten over het conflict tussen een rebellenbeweging en een beruchte dictator. Niets verloopt echter volgens plan en wanneer hij zich vastrijdt in de woestijn moet hij radeloos opgeven. Uitgeput bereikt hij zijn aangrenzend hotel, waar een sterk op hem gelijkende landgenoot overleden is aan een hartaanval. Zonder duidelijke reden – althans voor de kijker – besluit Locke een identiteitswissel uit te voeren. Blijkt dat hij op een cruciaal punt in zijn leven is gekomen waarbij zijn job en zijn overspelige vrouw hem fysiek en mentaal opgebruikt hebben.

En zo begint Locke een nieuw leven, onder de naam van de overleden hotelgast David Robertson. Op zoek naar doelen in zijn nieuw leven komt hij de geplande afspraken uit Robertson’s agenda na en ontdekt al gauw dat hij in de schoenen is gestapt van een illegale wapensmokkelaar die voor de Afrikaanse rebellen werkte. Het klinkt allemaal als een van de pot gerukt plot vol gaten – en dat is het ook – maar voor Antonioni is het niet meer dan een bijkomstigheid. De regisseur is op zoek naar de innerlijke drijfveer van zijn personage en dat is ook waar alle aandacht naartoe gaat.

De film bevat Hitchcockiaanse elementen als auto-achtervolgingen en de omnipresente dreiging van Locke’s vrouw die hem op het spoor is nadat ze erachter komt dat hij zijn dood fakete, maar de zoektocht in het hoofd van de protagonist is het prominentst aanwezig.

Lock wil niet vluchten, hij wil gewoon een punt zetten achter wie hij was. En toch wordt hij opgejaagd door zijn verleden. Na verloop van tijd krijgt hij hulp van een naamloos meisje (gespeeld door Maria Schneider) dat aanvankelijk aangetrokken is door deze vluchtende man in de witte cabriolet. Wanneer hij zijn verhaal doet lijkt ze hem bovendien volledig te begrijpen.

Toegegeven, er zijn passages in deze film die geen steek houden en het helpt niet dat Schneider voor geen meter kon acteren. Ze brengt haar dialogen – uitstekend geschreven door scenarist Mark Peploe – op zo een monotone en emotieloze manier dat ze in haar eentje de waarde van de hele prent naar beneden kan halen voor zij die het niet door de vingers willen zien.

Nicholson daarentegen is de ziel van THE PASSENGER. Zijn personage bevindt zich continu in uitzichtloze situaties; hij strandt in de Sahara, krijgt zijn documentaire niet op punt, bluft zich een weg doorheen een ontmoeting met wapenkopers en wordt uiteindelijk op de hielen gezeten door zijn vrouw, zijn werkgever en de politie. Nicholson’s acteerwerk in deze film is bedrieglijk passief en daardoor behoorlijk ondergewaardeerd.

THE PASSENGER – in België uitgebracht als BEROEP: REPORTER – is één grote slow-motion achtervolging die start in de Afrikaanse woestijn, herstart in Munchen en Londen, openbloeit in de heerlijke sprookjestuin van Gaudi in Barcelona en tot een mysterieuze halt komt in een afgelegen Spaans dorpje.

Antonioni’s visuele pracht en praal komt tot uiting in een handvol memorabele scènes. De bijzonderste daarvan is de voorlaatste, 7 minuten durende, ononderbroken shot. De camera vertrekt vanuit de hotelkamer waar Locke tot rust komt, wurmt zich via nauwe siertralies door het raam tot op een dorpsplein waar het dagelijkse leven doorgaat, terwijl Locke’s verhaal buiten het scherm op zijn eind loopt. Een wonderlijk staaltje filmmaken.

4-ster