Met het magistrale 12 YEARS A SLAVE, dat vanaf gisteren in de zalen speelt, begeeft regisseur Steve McQueen zich op een terrein dat door Hollywood nog niet in die mate is verkend. Onderaan blikken we terug op de voornaamste slavernijfilms.

AMISTAD (1997, Steven Spielberg)

amistad-film

“Give us free!” roept Djimon Hounsou in zijn doorbraakrol als Cinque, een slaaf die de revolutie leidt op de Amistad, een Spaans schip dat van Cuba naar de VS vaart. De gevangenen nemen de controle van het schip over en worden daar bij hun aankomst niet bepaald voor bedankt. Gelukkig zorgt een opmerkelijk pleidooi van rechter Anthony Hopkins ervoor dat ze hun vrijheid terugwinnen.

 

DJANGO UNCHAINED (2012, Quentin Tarantino)

django-unchained

Tarantino’s satirische kijk op het donkerste hoofdstuk uit de Amerikaanse geschiedenis is er geen voor gevoelige zielen. Gedurfde dialogen en nog gedurfdere scènes die een flinke dosis Tarantino-humor bevatten, maar het onderwerp serieus genoeg nemen om een statement te maken. Een hele resem memorabele personages zorgen voor de hoogtepunten: een ontketende en op wraak beruste Jamie Foxx, de briljante Christoph Waltz, als tandarts slash koppensneller Dr. Schultz, Leonardo DiCaprio als een genadeloze plantage eigenaar en Samuel L. Jackson als zelfverklaarde zwartenhater.

 

GLORY (1989, Edward Zwick)

glory-film

Denzel Washington speelt soldaat Trip, een op de vlucht geslagen slaaf die tijdens de Burgeroorlog deel uitmaakt van een eenheid die enkel bestaat uit zwarte mannen. De contradictie tussen het racisme waarmee ze te maken hebben en het feit dat deze oorlog de slavernij moest eindigen is waar het in GLORY om draait. Ook Morgan Freeman is van de partij, maar het is Washington die een oscar in de wacht sleepte voor zijn prestatie.

 

GONE WITH THE WIND (Victor Fleming, 1939)

Gone-with-the-Wind

Een klassieker, maar door de ogen van het Hollywood uit de jaren ’30 geen maatstaf voor de realiteit. Hattie McDaniel schreef geschiedenis door als eerste zwarte vrouw een oscar te winnen voor beste vrouwelijke bijrol in deze gesugarcoate film. Haar pidgin Engels werd sindsien geassocieerd met het spraakpatroon van de zwarten in Amerika. McDaniel speelde nadien bijna uitsluitend huishoudsters…

 

JEFFERSON IN PARIS (1995, James Ivory)

jefferson-in-paris

Thandie Newton vertolkt de jonge slavin die Thomas Jefferson (Nick Nolte) meerdere kinderen schonk. Hun relatie staat centraal in JEFFERSON IN PARIS, over één van de Founding Fathers van Amerika die er openlijk voor uitkwam seks te hebben met zwarte slaven. Rotslecht onthaald wegens te oppervlakkig.

 

LINCOLN (2012, Steven Spielberg)

lincoln-film

Opnieuw Spielberg, deze keer met een beresterke Daniel Day-Lewis als Abe Lincoln, de president die de slavernij uiteindelijk afschafte. Een beheerste en oerdegelijke film, al kreeg Spielberg het verwijt niet genoeg aandacht te besteden aan het aandeel van enkele belangrijke zwarte voorvechters in het dertiende amendement.

 

MANDERLAY (2005, Lars von Trier)

manderlay-von-trier

Wanneer Lars von Trier de slavernijperiode tackelt, mogen we gelijk de traditionele verwachten in de vuilbak gooien. Zeker wanneer de film deel uitmaakt van zijn anti-realistische cinema periode. MANDERLAY is een direct vervolg op DOGVILLE, in die zin dat von Trier het hoofdpersonage Grace behoudt (Nicole Kidman werd wel vervangen door Bryce Dallas Howard) en we haar uit het gedoemde stadje zien rijden tot ze in Manderlay terechtkomt. Daar vecht ze voor de vrijheid van een groep zwarte slaven,  die zich daartegen vreemdgenoeg blijken te verzetten. Geen makkelijke kijkbeurt, maar een fascinerende.

 

MANDINGO (1975, Richard Fleischer)

mandingo-film

De meningen over het behoorlijk shokerende MANDINGO zijn uiterst verdeeld, maar dit is een vergeten klassieker. Het complete tegenovergestelde van GONE WITH THE WIND. Bokskampioen Ken Norton speelt Mede, een struise slaaf die door zijn eigenaar wordt omgevormd tot vechtjas. De film die allicht het dichtst bij 12 YEARS A SLAVE komt.

 

ROOTS (1977)

Roots-film

De schermadaptatie van de biografie van Alex Haley werd in verschillende afleveringen op de Amerikaanse televisie vertoond. De cast bevatte een hele reeks zwarte Hollywood iconen, waaronder LeVar Burton en Ben Vereen. Er waren echter twijfels omtrent de echtheid van de door Haley beschreven feiten. Toch blijft deze miniserie de moeite waard, al was het maar voor de uitstekende acteerprestaties.

 

THE HELP (2011, Tate Taylor)

THE HELP

THE HELP bekijkt het wel en wee van donkere huishoudsters in Amerika gedurende de jaren zestig. Een sterrenensemble – van Emma Stone tot Viola Davis – zorgt voor een lach en een traan. Goed acteerwerk wordt echter te vaak afgewisseld met onnodige humoristische secties. We geven toe van deze prent genoten te hebben, maar een film over de schrijnende situatie van “huisnegers” in het kader van een feel good movie voelt sowieso ongemakkelijk aan. Maar hey, als het een Oscar opbrengt is het ok, toch?